روزگاري سياه  (۳)

تحقيقي گذرا  دربارة

فجايع سقيفه  ؛ آتش زدن درب خانه

و سقط جنين

«قرن هشتم هجري»

1-              حسن علاء الدين حلي (ق 8) در كتاب الغدير، ج 6 ص391 - 392.

2-              سيد حيدر علوي حسني آملي (ت 787): كتاب كشكول           ص 83 - 84.

3-              شيخ ديلمي (ت 771): كتاب إرشاد القلوب ص295.

4-              شيخ حسن بن سليمان حلي (ق 8): كتاب المحتضر ص  106و109.

5-              علامه حلي t (ت 726) در كتاب شرح تجريد: ص376-377    به كتاب نهج الحق نيز رجوع شود.

6-               عز الدين محمد بن أحمد بن حسن ديلمي (ت 711): در كتاب قواعد عقائد آل محمد ص239 وص270.

7-              محمد بن جمال الدين مكي عاملي معروف به «شهيد أول» (ت786):‌ در كتاب بحار الأنوار ج101 ص44.

«قرن نهم هجري»

8-              سيد هادي بن إبراهيم وزير (ت 822): كتاب نهاية التنويه في إزهاق التمويه ص122.

9-              شيخ زين الدين عاملي بياضي (ت 877): كتاب الصراط المستقيم‌    ج 2 ص 301 وج 3 ص 94 وص 239.

10-         شيخ صالح بن عبد الوهاب بن عرندس (ت 840): در كتاب ‌الصوارم الحاسمة، عند الجنة العاصمة ص 252.

11-         شيخ مغامس حلي (ق 9): در كتاب المنتخب ج 2 ص 69.

12-         شيخ مفلح صيمري (ت 900): در كتاب المنتخب ج 1 ص 137.

13-          شيخ مفلح بن صلاح بحراني (ق 9) در كتاب إلزام النواصب ‌       ص 153 - 154.

14-         علامة بياضي (ت 877): در كتاب الصراط المستقيم ج 2ص92.

15-         فاضل مقداد سيوري (ت 826): در كتاب اللوامع الإلهية ص301.

16-         ضياء الدين بن سديد الدين جرجاني (ق 9): در كتاب رساله عقائد مذهب شيعه، رساله فارسي جرجاني ص210.

17-         عماد الدين قرشي (ت 872): در كتاب عيون الأخبار ص6.

«قرن دهم هجري»

18-         أبو الفتح بن مخدوم عربشاهي جرجاني (ت 976) به ضميمه باب حادي عشر به نام مفتاح الباب ص ص 199 نگاه كنيد.

19-         محقق ثاني كركي عاملي (ت 940) در كتاب نفحات اللاهوت        ص 78 و130.

20-         ابن أبي جمهور احسائي (ق 10) مراجعه شود به كتاب مناظرات       في الإمامة ص378. والمجلي ص417 وص437.

21-         حسين عقيلي رستمداري (ق 10) كتاب رياض الأبرار ص33.

22-         محقق أردبيلي (ت 993): در كتاب الحاشية علي إلهيات شرح الجديد للتجريد ص 258 وحديقة الشيعة ص30 وص265-266.

23-         محمد بن إسحاق حموي (ق 10): در كتاب أنس المؤمنين ص 52.

«قرن يازدهم هجري»

24-         علامة شيخ محمد تقي مجلسي (ت 1070): در كتاب روضة المتقين    ج 5 ص342.

25-         فيض كاشاني (ت 1091): در كتاب علم اليقين ج2 ص700.

26-         قاضي نور الله تستري (ت 1019): در كتاب مصائب النواصب ص129.

27-         ملا محمد باقر لاهيجي (ق 11): در كتاب تذكرة الأئمة ص63.

28-         مولي محمد صالح مازندراني (ت 1081): در كتاب شرح الكافي     ج7 ص207.

29-         علي بن داود خادم استر آبادي (ت 11): در كتاب أنساب النواصب ص45 وص 95.

«قرن دوازدهم هجري»

30-         امامي خاتون آبادي (ت 1128) كتاب جنات الخلود ص19.

31-         شريف أبو الحسن بن محمد طاهر نباطي عاملي (ت 1138): كتاب ضياء العالمين ج1 ص546 -557.

32-         شيخ سليمان بن عبد الله ماحوزي بحراني (ت 1121): كتاب ذخيرة يوم المحشر ص 98.

33-         علامه خواجوئي مازندراني (ت 1173): در كتاب الرسائل الإعتقادية ج1 ص444.

34-    علامة محمد باقر مجلسيt (ت 1111) در كتاب حق اليقين: ص189، وكتاب مرآة العقول: ج5 ص318 وكتاب جلاء العيون: ص144 نيز به دوره بحار الأنوار: ج43 ص172 و197 وج28 ص38 وص297 و300 توجه كنيد.

35-         محدث شيخ يوسف البحراني (ت 1186): در كتاب الحدائق الناضرة، ج5 ص180.

36-         حيدر علي بن ميرزا محمد شرواني (ق 12): در كتاب «رسالة فيما ورد في صدر هداة الأمة» ص121.

37-         ضياء الدين يوسف بن يحيي حسني يمني صنعاني (ت 1121): در كتاب نسمة السحر ج2 ص472.

38-         محمد باقر شريف حسيني الإصفهاني (ق 12): در كتاب نور العيون    ج 2 مجلس 3.

 

روزگاري سياه  (۲)

 

 

تحقيقي گذرا  دربارة

 

فجايع سقيفه  ؛ آتش زدن درب خانه

 

و سقط جنين

سلسله ملعونه

از همين سلسله خبيث وملعون افرادي قدم به جاده تاريخ گذاردند ودر صدد از بين بردن ومحو نمودن بعضي از ياد نامه هاي تاريخي بر آمدند، خواستند خلفاء (غاصبين خلافت) را از هرگونه مسائلي مبرا وپاك معرفي بنمايند، لذا انگشت بر پاره اي از مسائل اعتقادي واقعي تاريخي گذاردند ومطالبي چند از آن را منكر شدند، مي گفتند:

1-      خانه هاي مدينه در نداشته تا اين كه دومي با جماعتي بيايند وخانه حضرت زهرا «سلام الله عليها» را به آتش بكشانند.          

2-      چگونه حضرت براي دفاع از حقوق بر باد رفته آل الله پشت در خانه قرار مي گيرد ودر ميان در وديوار فشار ديده وسقط جنين مي كند؟

3-              چگونه مي شود علي ابن أبي طالب u  را دست بسته براي بيعت با ابوبكر به طرف مسجد ببرند؟

4-              يا اين كه گويند اين گونه روايات از منابع ضعيفي به دست ما رسيده است.                                 

5-      يا بعضي ها گويند:‌ اين گونه روايات بعد از زمان شيخ مفيد t در كتب مذكور، وارد شده در حالي كه در اين جزوه به نويسندگاني كه قبل از شيخ مفيد t به اين واقعه جانگداز در كتاب هايشان اشاره كرده اند نيز اشاره اي نموده ايم.       از اين رهگذر در صدد بر آمديم تا با اداي وظيفه ناچيز به ساحت عظمي امامت وولايت، به گوشه اي از روايات تاريخ دانان وتاريخ نويسان «شيعه وسني» با ذكر منابع واسناد تاريخي اشاره اي داشته باشيم: واين جزوه را به نام «روزگاري سياه» نام گذاري نموده ايم.

اما مصادر شيعه در باب آتش زدن درب خانه وسقط جنين وسيلي زدن عبارتند از:[1]

«قرن أول هجري»

1-              سليم بن قيس هلالي (ت 76 تا 90): در كتابي بنام سليم بن قيس هلالي. (كه أخيرا به نام أسرار آل محمد به چاپ رسيده است).

«قرن دوم هجري»

2-              أبو مخنف لوط بن يحيي (ت 158): در كتاب ترجمه بحر الأنساب     ص 1-2، وكتاب (الهجوم علي بيت فاطمة ص 224).

3-              أبو هاشم إسماعيل بن محمد حميري (ت 173) صراط مستقيم ج3 ص13.

«قرن سوم هجري»

4-              أبو إسحاق إبراهيم بن محمد ثقفي (ت 283) كتاب «الهجوم علي بيت فاطمة» ص231.

5-              شيخ أبو زينب نعماني (ق 3): كتاب الغيبة ص47.

6-              علي بن محمد بن عمار برقي (ت 245):‌ در كتاب الصراط المستقيم ج3 ص13 ودر كتاب مثالب النواصب ص423.

7-              يحيي بن حسين زيدي يمني (ت 298): در كتاب تثبيت الإمامة ص15 - 17.

«قرن چهارم هجري»

8-              أبو القاسم جعفر بن محمد قولويه t (ت 367): كتاب كامل الزيارات ص332 – 334 وص 326 - 327.

9-              أبو محمد طلحة بن عبد الله عوني (ق 4): در كتاب مثالب النواصب 420 -422.

10-         ابن بابويه قمي t (ت 329): در كتاب مثالب النواصب ص26.

11-         شيخ صدوق (ت 381): كتاب أمالي صدوق t ‌ص 114           وص 134، ومعاني الأخبار ‌ص 206.

12-         شيخ كليني t (ت 329):‌ كتاب شريف أصول كافي                  ج 1 ص 458.

13-         قاضي نعمان مغربي (ت 363): در كتاب الأرجوزة المختارة      ص89 -90.

14-         حسن بن حمدان خصيبي (ت 334): در كتاب الهداية الكبري        ص 138 - 139. وص 178-179 وص 408.

15-         علي بن الحسين مسعودي (ت 346): در كتاب إثبات الوصية‌ ص153-155.

16-         علي بن حماد (ق 4): در كتاب مجالس المؤمنين ج2 ص565،‌        ودر كتاب مثالب النواصب ص86.

17-         محمد بن علي مسعود عياشيt (ت 320): در كتاب تفسير العياشي ج2 ص66 - 68.

«قرن پنجم هجري»

18-         ابو صلاح حلبي (ت 447) رجوع شود به كتاب تقريب المعارف        ص 233.

19-         أبو الفتح محمد بن علي كراجكي t (ت 449): كتاب كـنز الفوائد ص63 – 64.

20-         شريف سيد مرتضي t (ت 436): كتاب الشافي ج3 ص241.

21-         شيخ طوسي t (ت 460): كتاب تلخيص الشافي ‌ج 3 ص 76.

22-         شيخ مفيد t (ت 413):‌ كتاب الإختصاص: ص 185 – 187 وأمالي: ‌ص 49 – 50 والجمل ‌ص 117 – 118.

23-         علي بن محمد عمري النسابة (ت 490): در كتاب المجدي في أنساب الطالبين ص19.

24-         محمد بن جرير طبري إمامي (ق 5):‌ در كتاب دلائل الإمامة           ص 26-27 و45.

25-         محمد بن علي طرازي (ت 450): در كتاب الإقبال ص625.

«قرن ششم هجري»

26-         ابن شهر آشوب (ت 588): كتاب مثالب النواصب ص419 و420.

27-         سيد حسيني رازي (ق 6): كتاب تبصرة العوام ص49.

28-         شيخ أحمد طبرسي (ق 6): كتاب الاحتجاج ص80 و 278.

29-         شيخ عبد الجليل قزويني رازي (560): در كتاب النقض‌ ص 31.

«قرن هفتم هجري»

30-         ابن حمزة زيدي (ت 614): كتاب الشافي ج4 ص174.

31-         أمير علي بن مقرب احسائي (ت 629) كتاب أدب الطف          ج4 ص31.

32-         حسن بن بدر الدين حسيني زيدي (ت 670) كتاب أنوار اليقين     ص 378 - 379.

33-         سيد بن طاووس t (ت 664): كتاب الطرائف ص238.

34-          سيد رضي الدين علي ابن رضي الدين علي ابن طاووس (قرن 7): زوائد الفوائد.

35-    شيخ أبو السعادات أسعد بن عبد القاهر اصفهاني (ق 7): كتاب رشح الولاء في شرح الدعاء، در كتاب «البحار ج65 ص  264-266».

36-         محقق نصير الدين طوسي (ت 672): در كتاب شرح تجريد الاعتقاد ص376 -377.

37-         محقق حليt صاحب شرائع الإسلام (ت 676): در كتاب المسلك    في أصول الدين 260.

38-         رضي الدين علي بن يوسف حلي (ق 7): در كتاب العدد القوية ص225.

39-         علي بن عيسي إربلي (ت 693): در كتاب كشف الغمة            ج1 ص497.

40-         علي بن محمد وليد الداعي إسماعيلي يمني (ت 612): در كتاب تاج العقائد ومعدن الفوائد ص80.

41-         عماد الدين حسن بن علي طبري آملي (ق 7): در كتاب تحفة الأبرار ص249.

42-         كمال الدين ميثم بن علي بن ميثم بحراني (ت 679): در كتاب شرح نهج البلاغة ابن ميثم ج1 ص252.

p مقدمهi

قال مولانا الإمام المهدي «عجل الله تعالي فرجه الشريف»:

 )وفي ابنة رسول الله «صلي الله عليه وآله وسلم» لي أسوة حسنة(

حضرت حجت u در باره حضرت زهرا )سلام الله عليها( مي فرمايد: دختر رسول الله سرمشق وأسوه نيكوئي برايم مي باشد.[1]

اولين مدافع ولايت وامامـت حضـرت زهـرا «سلام الله عليها»  مي فرمايد: «… فوالله لا أسكت ليلاً ولا نهارً أو الحق بأبي رسول الله «صلي الله عليه وآله وسلم». يعني: قسم به خداي متعال كه شب وروز از گريه ودفاع از حق وافشاي سردمداران ظلم وجور ساكت ننشينم تا به پدرم رسول الله «صلي الله عليه وآله وسلم» ملحق شوم.

آن زماني كه حضرت به رغم اندوه فقدان پدري هم چون خاتم الرسل، بر مظلوميت همسر ومصائب وارده گريه مي كردند وبراي دفاع از اسلام وابراز حقانيت امام مفترض الطاعة امير المؤمنين u اين جملات را بيان فرمودند، حكومت وحكومتيان بسيار سخت به وحشت افتاده بيم آن را داشتند كه با ادامه اين حركت مردمي عليه آنها شورش بنمايند آنان با لطايف وحيل از حضرت خواستند يا از گريه ها در دل شب، دست بر دارند يا در روز عزاداري وگريه نكنند.

حضرت زهرا  )سلام الله عليها( در پاسخ فرمودند:«ما أقل مكثي بينهم وما أقرب من بين أظهرهم فوالله لا أسكت ليلاً ولا نهاراً  أو الحق بأبي رسول الله» چه كوتاه است ماندنم، وچه نزديك است رفتنم از ميان آنها، سوگند به خداي متعال شب وروز از گريه ودفاع از حق وافشاي سردمداران جور وطغيان ساكت ننشينم تا به پدرم رسول الله ملحق شوم.

چرا؟ چون، هنوز أولين قطرات اشك ديده در فقدان عزيزاش بر زمين آرام نگرفته وخشك نشده بود كه از غصب خلافت كه حق مسلم الهي همسر مظلومش بود خبر آوردند وغمي بزرگ برغم فقدان جانكاه پدر افزوده شد.

اينجا بود كه اسلام وامامت را ياوري هم چون فاطمه «سلام الله عليها» لازم بود، اينجا بود كه مي بايست دلاوري چون زهراي مرضيه قد علم كند ودر پناه خانه وحي مقابل تمامي قداره كشان جاهليت ايستاده سخنراني كند ودر مقابل آماج فشارهاي جسمي وروحي پايداري نمايد، چون سكوت همسر مظلوم خود را نظاره فرمود، چون خواسته ودستور پدر به شويش، مهر سكوت بر لب هاي امام خود ديد، وچون دست هاي شير خدا را با ريسمان وصيت به صبر بسته ديد، دانست كه اكنون زمان جنگ وشمشير نيست. حال كه امير المؤمنين  مأمور به سكوت است ودنياي اسلام را سكوتي مرگبارتر فرا گرفته. حال كه علي چون خورشيدي در پس ابرابها مانده در برابر دنياي جهل وتاريكي بي ياور گشته در گوشه خانه زانوي غم وصبر در بغل گرفته است وهمانند جنين در رحم مادر قرار گرفته است.[2]

من كه مأمور به سكوت نيستم،  بايد از امام وامامت وحريم ولايت دفاع كنم. پس لب به سخن گشود، چنان با شمشير بران كلام خويش را بر فرق وتارك كفر ونفاق فرود آورد وآن را دو نيم كرد كه تا قيام قيامت ننگ بيكران ورسوائي غصب خلافت بر پيشاني آن دژخيمان نقش بسته است.

حال براي محقق ساختن اين هدف چه زجرها وچه ظلم هائي كه آن ريحانه رسول خدا متحمل نگشت، تا جائي كه بي بي دو عالم هر بامداد به دورترين نقطه بقيع مي رفت ودر مصائب وارده ودر اعتراض به سياست هاي ظالمانه حكام وغاصبان، در محلي به نام بيت الأحزان (كه توسط امير مؤمنان u   به عنوان سايباني ساخته شده بود) ماتم گرفته، مي گريست وبه عزاداري مي پرداختند، ولي با تأسف وناباوري همان حكام وغاصبان خلافت آن درخت را قطع وسايبان را ويران كردند. آري درخت سايبان را از بن كندند تا اجر رسالت پيامبر (كه خدا دستور آن را در آيات قرآني صادر نموده بود) را اين گونه پاسخ گويند!

زمانيكه حضرت زهرا «سلام الله عليها» در بستر بيماري بسر مي برد عده اي از همان بي خبران وجاهلان، به عيادت حضرتش آمدند و حضرت حتي در اين ديدارها ودر واپسين لحظات عمر شريفشان به دفاع از امام زمان خود امير المؤمنين u مي پردازند. به فرازي از آن سخنان اندوه بار حضرت اشاره  مي كنيم:

... چه زشت وپست است شمشيرهاي كند وشكسته ونيزه هاي ناتوان، ومردان سست اراده وبد منظر ... أف بر شمشير هائي كه در دفاع از حق كند وشكسته است وگردن گردن كشان را از پيكره نفاق قطع  نمي كند!أف بر نيزه هائي كه در حمله به دشمن ظالم سست وناتوان مي گردد وپيكر كفر را پاره نمي كند. أف بر مردان مست كه غاصب مكار را بر جايگاه وحي مي بينند واعتراض نمي كنند!

در پي ظلم هاي وارده بر حضرت زهرا «سلام الله عليها» وتأثير كلمات وخطبه هاي آتشين آن حضرت بر عموم مردم، ابوبكر وعمر براي كاهش فشارهاي اجتماعي وسياسي بر حكومت وبه تظاهر براي دلجوئي وجبران ظلم هايشان به عيادت (با هدف سياسي) آن بانوي دو عالم رفتند. چون در كنار بستر حضرتش نشستند، ايشان روي سيلي خورده اش را از آنها به طرف ديوار برمي گرداند. چون سلام كردند جواب نشنيدند، پس حضرت فرمود: شما را به خدا قسم آيا نشنيده ايد كه پيامبر«صلي الله عليه وآله وسلم»فرمودند: رضايت فاطمه رضايت من وغضب فاطمه غضب من است وهر كس دخترم فاطمه را دوست بدارد مرا دوست داشته وآن كس كه فاطمه را راضي كند مرا راضي نموده وآن كس كه موجب خشم وغضب فاطمه شود مرا غضبناك كرده؟[3]

هر دو گفتند: آري اين سخن را از پيامبر شنيده ايم.

اينجا بود كه دخت نبي ضربه مهلكي بر تارك حكومت آنان فرود آورد وفرمود: خدا وملائكه خدا را شاهد مي گيرم كه شما مرا غضبناك كرده وآزرديد، من از شما راضي نخواهم شد وچون پيامبر را ملاقات كنم شكايت ظلم وجنايت هاي شما را به پدرم رسول الله خواهم نمود. سپس خطاب به أبوبكر كه حالتي ناباورانه به خود گرفته بود فرمود: «والله لأدعون عليك بعد كل صلاة أصليها».[4] به خدا قسم بعد از هر نماز به درگاه پروردگار بر تو نفرين  مي كنم.[5]

روزگاري سياه

تحقيقي گذرا  دربارة

فجايع سقيفه  ؛ آتش زدن درب خانه

و سقط جنين

اگر در این زمینه مطالبی دارید بفرمایید تا مجموعه کامل شود

دومی پهلوي زهرا را شكست ....... اولي برمسند حيدر نشست

شادي دل بچه شيعه :

امام صادق عليه السلام - : خداوند رحمت كند دوستان ما را كه به دشمنان ما هر نسبتي مي دهند ....... هرچه ان دو بت قریش را لعن کنند باز هم در لعنت نمودن مقصرند....

حديث 15 كتاب اسرار آل محمد اولين كتاب شيعه سليم بن قيس هلالي

رجوع به تاريخ بشر

ممكن است قصه گويان تاريخ، مطالبي بي اساس وواهي نقل كرده باشند واوقات جوانان ونوباوه گان دوران متمادي (در سده هاي گذشته) را اين گونه پر مي كرده اند، ولي هيچ گاه نتوانسته جرياناتي را به عكس جلوه دهند، داستان سرايان    مي توانند تاريخ را كم وزياد كنند، مي توانند قصه هاي افراد وتجربه هايشان را در قالب سخنان وقصه هاي موش وگربه ويا كتاب هايي هم چون كليله ودمنه بگنجانند، ولي نمي توانند قضاياي تاريخي كه اوضح من الشمس است را ناديده انگارند.

از اين رهگذر بايد به تاريخ رجوع كنيم، تاريخ بشري حد فاصل بين خوبي ها وبدي ها است، تاريخ دنيا واسطه بين نسل هاي قبل وحال وآينده است، تاريخ مي تواند روشنگر راه آينده گان باشد، تاريخ تجربه است وبيداري براي آينده نگري، تاريخ سراسر آگاهي سرتاسر علم و …

 چگونه مي توان از تاريخ استفاده كرد؟

شايد سؤالي است كه در اذهان بعضي از جوانان ما خطور كند، مبادا تاريخ به ما خيانت كند؟ 

مبادا تاريخ آينده ما را به تباهي بكشاند؟

مبادا ومبادا،…

حضرت علي ابن أبي طالب u  مي فرمايد:

(براي اين كه آينده تضمين شده اي داشته باشي به گذشته وتاريخش نگاهي بيفكن، بعد از مطالعه وتحقيق وبررسي با وضع كنوني آن را مطابقت وعجين ساز هر چه نتيجه مي دهد آينده توست كه تو به دنبالش هستي).

افرادي بودند وهستند كه تاريخ را بدون اغراض ومنافع شخصي ومذهبي (خوب دقت كنيد) مطالعه كرده ومي كنند، جرج جرداق مسيحي از اين رهگذر تاريخ اسلامي را بررسي وتحقيق مي كند،‌ ونتايج مطالعات چندين دهه خود را به تصوير      مي كشاند.

ابن أبي الحديد معتزلي كه بعضي از سني ها به او تهمت شيعه گري زده اند، بدان جهت كه در بعضي از موارد توانسته بدون غرض تاريخ را به تصوير بكشاند وواقعيات تاريخي را به ثبت تاريخي برساند.

امروز مي خواهيم كمي واقع بينانه تر از گذشته (اگر صحيح باشد) به تاريخ بنگريم،‌ امروز غض نظر از ايده وايدئولوژي كه بدان متمسك هستيم، مي خواهيم تاريخ را ورق بزنيم، مي خواهيم بعضي از مسايل اعتقادي برايمان روشن گردد،      مي خواهيم تعصبات مذهبي را كنار گذاشته به تاريخ سري بزنيم وببينيم كه شناسنامه خليفه دوم تا چه اندازه صحت وسقم دارد، بايد هر امتي تاريخ حيات وخلق وخوي خلفا ومسند نشينان قدرت را مطالعه بكند، مي خواهيم ببينيم كدام برحقند، كاري به كار حفظ وحدت نداريم، ونيز كاري به كار تفرقه افكني نداريم.

مي خواهيم برگه هاي تاريخ را آرام ورق بزنيم: پس بيائيد وبا هم سري به قضاياي تاريخ نويسان بزنيم،‌ در صدد هسيتم كه فقط أقوال    (علماي اسلامي را با ذكر مسانيد ومدارك) نقل كنيم وقضاوت آن بر عهده خوانندگان عزيز وگرامي باشد.

خليفه

«ع - م - ر»

از زبان تاريخ نويسان

مقدمه

اين جزوه را به غم پرورم، آن ياور بهتر از مادرم، آن صديقه كبري، بي بي دو سرا، هستي بخش كل عالم امكان، زهراي مرضيه هديه مي كنم،

مادر: نمي دانم كدام دردت را به رشته تحرير درآورم؟.

مادر: نمي دانم كدام رنجت را به تصوير بكشم؟.

مادر: نمي دانم از غم هاي تو چه بنويسم؟.

اي مادر: اين جزوه را براي رضاي تو     نوشته ام.

اي مادر: اين خطوط وجملات و… را براي دلشادي تو نوشته ام.

ولي خود گفته اي كسي چه مي داند، غاصبين خلافت چه كارها كردند؟

آيا اجازه مي دهي، نمي از يمي بنويسم؟.

آيا اجازه مي دهي، قطره اي از دريا را در خاطره ها زنده كنم؟

آيا اجازه مي دهي، غاصب خلافت را آنچه كه تاريخ بيان كرده است، بيان كنم؟

دوست مي دارم، مردم، كمي دشمنان تو را بشناسند.

دوست مي دارم، منحرفين از ولايت را به مردم با انصاف معرفي كنم.

دوست مي دارم، به مردم بگويم، دشمنان تو چه كساني هستند.

منتظرم باشيد

با سلام و درود بر همه شما عاشقان مولا و دلسوختگان  ولایت

می خواهم - اگر خدا توفیق دهد - حرکتی کنیم

دست همکاری شما را می فشارم

گر لعن عمر تو را طربناک کند

خاک قدمت ناز بر افلاک کند

چون نام عمر بری بر او لعنت کن

کین غسل از آن جنا بتت پاك كند

ازدواج موقت در اسلام

عبداللَّه: در حالى كه مسلمانان بر حرمت «ازدواج موقت» اجماع دارند چرا شما شيعيان آن را جايز مى‏شماريد؟

رضا: بنا به گفته عمر بن خطاب كه «رسول خدا آن [ازدواج موقت] را حلال و جايز دانسته...» ما نيز آن را جايز مى‏دانيم.

عبداللَّه: مگر پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم چه گفته است؟

رضا: «جاحظ»، «قرطبى»، «سرخسى حنفى»، «فخر رازى» و بسيارى ديگر از پيشوايان اهل سنت نقل كرده‏اند كه، عمر در خطبه‏اى گفت:

متعتان كانتا على عهد رسول اللَّه‏صلى الله عليه وآله وسلم وأنا أنهى عنهما وأعاقب عليهما: متعة الحج، ومتعة النساء؛ دو متعه در زمان پيامبرصلى الله عليه وآله [جايز] بود و من آن را منع مى‏كنم و مرتكب آن‏ها را كيفر مى‏نمايم: متعه حج(1) و متعه زنان (ازداواج موقت(.(2)

در تاريخ «ابن‏خلّكان» آمده است:

عمربن خطاب گفت: «دو متعه در روزگار پيامبرصلى الله عليه وآله و روزگار ابوبكر [جايز ]بود و من آنها را منع مى‏كنم».(3)

نظر تو در اين باره چيست؟ آيا اين گفته عمر كه « دو متعه ياد شده در زمان پيامبرصلى الله عليه وآله جايز و حلال بوده است.» سخن راست است يا دروغ؟!

عبداللَّه: البته كه عمر راست مى‏گويد؟

رضا: بنابر اين، آيا رها كردن گفته پيامبرصلى الله عليه وآله و گرفتن گفته عمر توجيهى دارد؟

عبداللَّه: نهى عمر بن خطاب اين عمل را توجيه مى‏كند.

رضا: پس «حلال محمدصلى الله عليه وآله تا روز قيامت حلال است و حرام او تا روز قيامت حرام است»(4) چه مفهومى دارد؛ موضوعى كه عالمان اسلامى بدون استثنا بر آن اتفاق نظر دارند.

عبداللَّه پس از درنگى نه چندان كوتاه رو به رضا كرد و گفت: درست مى‏گويى، اما چگونه [عمر بن خطاب] دو متعه را نهى كرد و مستند او در تحريم چه بوده است؟

رضا: اين اجتهاد شخصى او بوده و البته هر اجتهادى كه مغاير و مخالف با نص باشد به كنارى افكنده شده پذيرفته نمى‏شود.

عبداللَّه: حتى اگر اين اجتهاد از كسى مانند عمربن خطاب باشد؟!

رضا: اگر از بزرگ‏تر از او نيز باشد نبايد بدان توجه كرد. به نظر تو گفته خدا و پيامبر او سزاوار پيروى است يا گفته عمربن خطاب؟

عبداللَّه: آيا در قرآن آيه‏اى درباره متعه و جواز آن وجود دارد؟

رضا: آرى. خداوند مى‏فرمايد:

«... فَمَا اسْتَمْتَعْتُم بِهِ مِنْهُنَّ فََاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً«؛ «و زنانى را كه متعه كرده‏ايد، مهرشان را به عنوان فريضه‏اى [واجب] به آنان بدهيد»(5)

مرحوم «علامه امينى» مصادر و منابع زيادى را از كتابهاى اهل سنت، مانند: مسند احمدبن حنبل (پيشواى حنبلى‏ها) و... گرد آورده است كه همگى شأن نزول اين آيه را ازدواج موقت دانسته و آن را مستند جواز متعه خوانده‏اند.(6)

عبداللَّه: تا به حال در اين مورد چيزى نمى‏دانستم.

رضا: با مطالعه كتاب گران‏سنگ «الغدير» بيش از آنچه گفتم خواهى يافت. وانگهى آيا حلال خدا و رسول او را با نهى و تحريم عمر بايد كنار بگذاريم؟! ديگر اين كه ما امت چه كسى هستيم، امت پيامبرصلى الله عليه وآله يا امت عمر؟!

عبداللَّه: البته كه از امت پيامبرصلى الله عليه وآله هستيم و فضيلت عمر نيز به اين است كه از امت پيامبرصلى الله عليه وآله باشد.

رضا: بنابر اين چه چيزى تو را از تن دادن به گفته پيامبرصلى الله عليه وآله و پذيرفتن آن باز مى‏دارد؟

عبداللَّه: اتفاق نظر مسلمانان بر حرمت متعه مرا به چنين موضعگيرى واداشته است.

رضا: امّا اين مسأله مورد اتفاق نظر مسلمانان نيست.

عبداللَّه: چگونه؟

رضا: همان طور كه تو گفتى و به آن اعتراف دارى، شيعيان ازدواج موقت را جايز مى‏دانند.

  شيعيان نيمى از مسلمانان را تشكيل داده، حدود هزار ميليون(7) نفر هستند. در حالى كه اين جمعيت شيعى آن را مجاز و حلال مى‏شمرند، ديگر چه اتفاق نظرى وجود دارد.

ازاين بالاتر، امامان معصوم‏عليهم السلام كه از خاندان پيامبرصلى الله عليه وآله بودند، در كلام پيامبرصلى الله عليه وآله به كشتى نوح تشبيه شده‏اند:

«مثل اهل بيتى فيكم كمثل سفينة نوح، من ركبها نجى ومن تخلّف عنها غرق؛ مَثَل اهل بيت من در ميان شما، مَثَل كشتى نوح است، گروندگان به آن نجات يافته، گريزندگان از آن هلاك مى‏شوند»(8)

و نيز فرمود:

«انى تارك فيكم الثقلين كتاب اللَّه و عترتى اهل بيتى، و انهما لن يفترقا حتى يردا علىّ الحوض؛ دو بار سنگين در ميان شما [به وديعت ]نهاده‏ام، كتاب خدا و خاندانم (اهل بيتم). اين دو هرگز از يكديگر جدا نشده، در كنار حوض [كوثر] بر من وارد مى‏شوند».(9)

اين بزرگان [اهل البيت‏عليهم السلام] كه پيروى‏شان مايه نجات و رسيدن به قرب حضرت حق است و روى گردانى از آنان و تبعيت از غير ايشان مايه گمراهى است، ازدواج موقت را جايز و همچنان ثابت و منسوخ نشده مى‏دانستند. شيعيان نيز در اين مورد از آنان پيروى كرده، بدان عمل كردند.

در روايتى كه از امير المؤمنين‏عليه السلام نقل شده، آمده است:

«لولا أن عمر نهى عن المتعة مازنى إلا شقّي؛ اگر عمر، از ازدواج موقت نهى نمى‏كرد، بى‏ترديد به جز شقاوتمندان، كسى دامان به زنا نمى‏آلود».(10)

كلام امام على‏عليه السلام به اين معناست كه: تحريم و نهى متعه از سوى عمر، سبب شد تا مردم به ازدواج موقت تن ندهند و از آن جا كه هر كس نمى‏تواند همسر دائمى داشته باشد، به ناچار دامان خود را به زنا آلوده مى‏كند.

با وجود اصرار پيشوايان مسلمانان بر مباح و جايز بودن متعه و اين كه بسيارى از صحابه، تابعان و مسلمانان با استدلال به قرآن و اجازه پيامبرصلى الله عليه وآله، تحريم عمر را رد كرده و باطل خوانده‏اند، ديگر چه جاى سخن گفتن از اجماع و اتفاق نظر مسلمانان در اين مورد وجود دارد و از كدام اتفاق نظر سخن گفته مى‏شود؟

در اين جا برخى از آنان كه ازدواج موقت را پذيرفته‏اند نام برده، گفته آنان را نقل مى‏كنم:

١- عمران بن الحصين

او مى‏گويد:

آيه «متعه» در قرآن آمده و آيه ديگرى اين آيه را نسخ نكرده است. رسول خدا ما را بدان امر فرمود و ما همراه او [حج] تمتع نموديم و در حالى وفات كرد كه ما را از اين تمتع نهى نكرد، اما مردى (عمر بن خطاب) پس از وفات پيامبرصلى الله عليه وآله به رأى و نظر خود هر چه خواست گفت.(11)

٢- جابر بن عبداللَّه و ابو سعيد خدرى

  آن دو مى‏گويند: تا اواسط خلافت عمر متعه مى‏كرديم تا اين كه عمر در ماجراى «عمرو بن حريث» مردم را از انجام آن منع كرد.

  ٣- عبداللَّه بن مسعود

  ابن حزم در «المحلى» و زرقانى در «شرح الموطأ» عبداللَّه بن مسعود را از كسانى خوانده‏اند كه بر جواز و مباح بودن ازدواج موقت ثابت ماند.

حافظان [حديث] نيز از او روايت كرده‏اند كه گفت:

در غزوه‏اى كنار رسول خدا مى‏جنگيديم و همسر [خود را همراه ]نداشتيم. به پيامبر گفتيم: اى رسول خدا، خود را اخته كنيم؟

او ما را از اين كار باز داشت و اجازه داد تا با دادن اجرت، براى مدت معينى همسر گزينيم (ازدواج موقت كنيم)، سپس اين آيه را تلاوت فرمود: «چيزهاى پاكيزه‏اى را كه خدا براى [استفاده] شما حلال كرده، حرام مشماريد».(12)-(13)

٤- عبد اللَّه بن عمر

احمد بن حنبل [پيشواى فرقه حنبلى‏ها] با اسناد خود از «عبدالرحمن بن نعم (يا نعيم) اعرجى روايت كرده است كه گفت: «نزد عبداللَّه بن عمر بودم كه شخصى درباره متعه از او سؤال كرد، گفت: به خدا سوگند، در روزگار رسول خدا زنا كار نبوديم(14) [و نياز خود را با ازدواج موقت بر طرف مى‏كرديم].

٥- سلمة بن امية بن خلف

ابن حزم در «المحلى» و زرقانى در «شرح الموطأ» از آن دو نقل كرده است كه ازدواج موقت را جايز و مباح مى‏دانستند.

٦- معبد بن امية بن خلف

ابن حزم آورده است كه معبد بن اميه بن خلف ازدواج موقت را مباح مى‏خواند.

٧- زبير بن العوام

«راغب» مى‏گويد: عبداللَّه بن زبير، عبداللَّه بن عباس را به جهت مباح دانستن ازدواج موقت نكوهش كرد. ابن عباس به او گفت: از مادرت بپرس چگونه آتش‏دان ميان او و پدرت بر افروخته شد (آن دو چگونه با يكديگر در آميختند)؟

ماجرا را از مادر خود پرسيد و مادرش پاسخ داد: تو را از متعه (ازدواج موقت) به دنيا آوردم.(15)

اين داستان دليل ثابت و محكمى بر جايز دانستن ازدواج موقت در نظر زبير است.

٨- خالد بن مهاجر بن خالد مخزمى

او نزد مردى نشسته بود كه شخصى آمده، از او درباره متعه پرسيد. خالد آن را جايز و مباح دانست. ابن ابى عمره انصارى به او گفت: آهسته‏تر [چرا اين گونه آسان فتوا مى‏دهى؟]

خالد گفت: به خدا سوگند، اين كار را در روزگار پيشواى پرهيزكاران انجام داده‏ام.(16)

٩- عمرو بن حريث

حافظ، عبدالرزاق در كتاب «مصنف» خود از ابن جريح نقل مى‏كند كه: «ابو الزبير» برايم نقل كرد كه جابر گفت: عمروبن حريث وارد كوفه شد و كنيزى را متعه كرد. آن كنيزك را، كه باردار بود نزد عمر آوردند. عمر ماجرا را از عمرو پرسيد و او نيز تأييد كرد. از همين رو عمر ازدواج موقت را منع كرد».(17)

١٠- ابى بن كعب

١١- ربيعة بن امية

١٢- سمير (يا سمرة) بن جندب

١٣- سعيد بن جبير

١٤- طاووس يمانى

١٥- عطاء ابو محمد مدنى

١٦- سدى

١٧- مجاهد

١٨- زفر بن اوس مدنى

و ديگر بزرگان صحابه، تابعان و بزرگان مسلمين اين فتواى عمر و اجتهاد او را در برابر قرآن و سنت محكوم كرده‏اند.

اى عبداللَّه، پس از اين تفاصيل باز هم به اتفاق نظر مسلمانان بر حرمت متعه قائل هستى؟

عبداللَّه: پوزش مى‏خواهم. تمام آنچه را كه با تو در ميان گذاشتم، شنيده‏هايم بود، اما در صحت و سقم آن‏ها مطالعه و تحقيقى نكرده بودم. اينك به اين نتيجه رسيدم كه بايد در مسائلى از اين قبيل تحقيق و مطالعه كنم تا بتوانم حقايق را جداى از تعصبات بى‏جاى مذهبى بشناسم و به حقيقت آن‏ها پى ببرم.

رضا: پذيرفتى كه ازدواج موقت جايز و مباح است؟

عبداللَّه: آرى و نيز دريافتم كه تحريم كنندگان آن، تنها از خواسته‏ها و اميال خود پيروى كرده‏اند و قرآن حكم به جواز آن داده و آيه‏اى كه اين حكم را نسخ كند نيز نيامده است. نيز دريافتم كه نه تنها عمربن خطاب كه بزرگ‏تر از او نيز نمى‏تواند احكام خدا را تغيير دهد. جداً در شگفتم كه چگونه و با چه توجيهى، عمر اين فتوا را صادر كرده است.

اگر لطف كنى، چند كتاب كه عالمانه و به دور از تهمت و افتراء اين قبيل موضوع‏ها را مورد بحث قرار داده‏اند، به من معرفى كنى بر من منت نهاده‏اى.

رضا: «الغدير» علامه امينى، «النص و الاجتهاد» و «الفصول المهمة» از مرحوم علامه شرف الدين و «المتعة» استاد توفيق الفكيكى، از آن جمله است.

اين كتاب‏ها را با دقت و با بى‏طرفى كامل مطالعه كن.

عبداللَّه: حتما چنين خواهم كرد و از خداوند تمام خوبى‏ها را براى تو خواهانم.

رضا: در اين جا اشكالى ديگر بر اهل سنت، كه فتواى عمر را در مورد ازدواج موقت پذيرفته‏اند وارد است.

عبداللَّه: چه اشكالى؟

رضا: عمر، هم متعه زنان و هم متعه حج را منع كرده است؛ چرا اهل سنت، متعه حج را جايز مى‏دانند، اما متعه زنان را حرام؟ اگر فتواى عمر درست است، هر دو متعه حرام مى‏شود؛ و اگر گفته او باطل و نارواست، هر دومتعه بايد جايز و مباح باشد.

عبداللَّه: آيا اهل سنت جواز و صحت متعه حج را مى‏پذيرند؟

رضا: آرى. در صورت مراجعه به منابع آنان، از اين حقيقت آگاه خواهى شد.

عبداللَّه: سپاسگزارم.

      سبحان ربك رب العزة عما يصفون. و سلام على المرسلين

      و الحمدلله رب العالمين(18)

      صادق حسينى شيرازى

----------------------------------

(1) متعه حج: پس از آنكه حاجى عمره حج تمتع را انجام مى‏دهد و از احرام در مى‏آيد، تا زمانى كه مجدداً براى انجام اعمال حج تمتع احرام ببندد، مى‏تواند از تمام مباحاتى كه در حال احرام ممنوع است استفاده كند.

(2) جاحظ، البيان و التبيين، ج٢، ص ٢٢٣؛ تفسير قرطبى، ج٢، ص ٣٩١-٣٩٠ حديث١٠٤٢؛ المبسوط، كتاب حج، باب قِران؛ فخر رازى، التفسير الكبير، ج٢، ص ١٦٧ و ج٣، ص   ٢٠٢     ٢٠١.

(3) تاريخ ابن خلكان، ج٢، ص ٣٥٩.

(4) قال رسول اللَّه‏صلى الله عليه وآله: «حلال محمد حلال إلى يوم القيامة، وحرامه حرام إلى يوم القيامة». ر.ك: سنن ابن داوود سجستانى، ج١، ص ٦، باب ٢، حديث١٢: تعظيم حديث رسول اللَّه و التغليظ على‏من عارضه؛ كافى، ج١، ص ٥، حديث ١٩ و وسائل الشيعه، ج ١٨، ص ١٢٤، باب ١٢، حديث ٤٧.

(5) نساء (٤)، آيه ٢٤.

(6) ر.ك: الغدير، ج٦، ص ٢٣٦-٢٢٩.

(7) امروز آمار مسلمانان به حدود دو ميليارد تن مى‏رسد كه نيمى از اين مقدار شيعه هستند. «انور السادات» رئيس جمهور پيشين مصر، در كنفرانس اسلامى كه در قاهره تشكيل شد، گفت: بر اساس آمارها، شيعيان نيمى از جمعيت مسلمانان را تشكيل مى‏دهند.

(8) ر.ك: بحار الانوار، ج ١٠، ص ١١١، حديث ١.

(9) مسند احمد بن حنبل، ج٣، ص ١٧ و ٢٦ و ٥٩. ج ٤، ص ٣٦٧.

(10) محمد بن مسلم از امام باقرعليه السلام از جابر بن عبداللَّه نقل مى‏كند: مسلمانان با رسول خداصلى الله عليه وآله به جنگ رفتند و او متعه (ازدواج متعه) را براى‏شان حلال گرداند و آن را حرام نكرد. على‏عليه السلام مى‏گفت: «اگر پسر خطاب (عمر)[در گرفتن حكومت] بر من پيشى نمى‏گرفت به جز شقاوتمندان، كسى زنا نمى‏كرد» (رك: بحارالانوار، ج ١٠٠، ص ٣١٤، باب ١٠، حديث ١٥؛ تفسير مجمع البيان، ج٥، ص٩، به سندهاى صحيح).

(11) تفسير قرطبى، ج٢، ص ٣٨٥، ح ١٠٢٦ و در ادامه، اين روايت اينگونه نيز نقل شده‏است: آيه متعه (متعه حج) دركتاب خدا آمده است و پيامبر ما را به انجام آن فرمان داد، اما آيه‏اى كه آن آيه را نسخ كند نازل نشد و رسول خدا نيز تا آخر حياتش آن را منع نكرد[پس از وى] آن شخص هر چه خواست گفت.

(12) مائده (٥)، آيه ٨٧،... و لا تحرموا طيبات ما احل اللَّه لكم...

(13) ر.ك: صحيح بخارى، ج ٥، ص ١٩٥٣، باب ٨، حديث ٤٧٨٧. ما يكره من التبتل و الخصاء (با اندك اختلاف)؛ صحيح مسلم، ج ٣، ص ١٩٣- ١٩٢، باب نكاح المتعه (ازدواج موقت)؛ سنن الكبرى، ج٧، ص ٢٠٠، باب الشغار؛ الدر المنثور، ج ٢، ص ٣٠٧، ذيل تفسير آيه ٨٧ سوره مائده (نقل از: نه تن از پيشوايان [اهل تفسير ]و حافظان [قرآن و حديث ]و ديگر مصادر.

(14) مسند احمد، ج٢، ص ٩٥.

(15) المحاضرات، ج٢، ص ٩٤.

(16) صحيح مسلم، ج٣، ص ١٩٨-١٩٧، باب ٣، نكاح المتعه؛ السنن الكبرى، ج٧، ص ٢٠٥، باب نكاح المتعه.

(17) فتح البارى، ج٩، ص ١٤١.

(18) صافات (٣٧)، آيه ١٨٢ - ١٨٠.

به مناسبت ۱۳ جمادی الاول ۱۴۲۷

شهادت حضرت فاطمه - سلام الله علیها -

ابوبکر و توقیف فدک

هر مسلمانی می‌داند فرزند از پدرش ارث می‌برد.

فاطمه علیهاسلام می‌فرمود:« فدک را پدرم به من بخشیده است »

و ابوبکر می‌گفت:« شاهد بیاور.»

آیا فاطمه علیهاسلام یگانه دختر رسول خدا نبود؟ آیا فدک که ملک رسول خدا بود، به فاطمه به ارث نمی‌رسید؟

اما ابوبکر حدیثی به رسول خدا نسبت داد که هیچ کس نشنیده بود او می‌گفت پیامبر فرموده انبیاء از خود ارث ‌نمی‌گذارند.

ما فقط یک سئوال می کنیم که چرا ابوبکر خانه های رسول خدا را که زنهایشان در آن سکونت داشتند از آنها پس نگرفت؟!

آیا آن خانه ها به عنوان ارث بود که خودش می گوید انبیاء ارث نمی گذارند؟!

آیا آن خانه ها را رسول خدا به آنها نبخشیده بود؟

 پس چرا از آنها شاهد و بینه مطالبه نکرد؟ نه هیچکدام از اینها نیست که بلکه تنها داعیه ابوبکر این بود که دست امیرالمومنین را از فدک و اموال دنیا کوتاه کند تا مردم از دور آن حضرت متفرق گردند و این جریان در تاریخ سابقه دارد مثلا آن طوری که در کتاب قیم و ارزشمند قادتنا - تألیف مرحوم آیه الله میلانی- آمده است همین سئوال از ابوحنیفه شده است و اینک متن روایت:

فضال بن حسن به ابوحنیفه برخورد کرد و او در جمع کثیری مشغول تدریس فقه بود، فضال گفت به خدا قسم من نخواهم رفت مگر ابوحنیفه را خجالت دهم.

رفیقش گفت ابوحنیفه استدلالش خیلی قوی است!

فضال گفت ساکت باش مگر حجتی دیده ای که بر حجت فرد مومن برتری پیدا کند؟

 این را گفت و نزدیک ابوحنیفه شد سلام کرد و گفت من برادری دارم می گوید بهترین مردان بعد از رسول خدا امیرالمومنین علی بن ابیطالب است من گفتم: نه، ابوبکر و عمراند.

شما در این مورد چه می گوئید؟ ابوحنیفه سرش را پائین انداخت و پس از لحظاتی سربلند کرد و گفت کافی است برای شرافت و فخر ابوبکر و عمر همین که کنار رسول خدا خوابیده اند و قبر آنها در روضه رسول خداست .

 فضال گفت: بله من این سخن را به او گفته ام ولی او می گوید اگر جای آن ها مال رسول الله بود که آنها ظلم کرده اند به رسول خدا حق رسول خدا را غصب کرده اند و اگر مال خودشان بود و رسول خدا به آنها بخشیده باید آنرا برمی گرداندند، اگر نه پس چرا هبه ای که رسول خدا به فاطمه علیهاسلام کرده بود قبول نکردند و آن را برگرداندند؟

ابوحنیفه سرش را پائین انداخت بعد سربلند کرد و گفت آنها در حق دخترانشان عایشه و حفصه دفن شده اند.

 فضال می گوید: من هم همین جواب را دادم ولی برادرم گفت تو می دانی وقتی رسول خدا از دنیا رفت نه زن داشت و از جمیع مالش هشت یک آن به تمام زنها می رسید سهم هر زن می شود یک قسمت از هفتاد و دو قسمت و لذا سهم هر یک از آنان یک وجب در یک وجب بیشتر نبوده پس عمر و ابوبکر در زمین غصبی دفن شده اند، تازه بگو ببینم چطور عایشه و حفصه از رسول خدا ارث ببرند و فاطمه علیهاسلام که دختر رسول خدا است ارث نبرد؟ سخن فضال که به اینجا رسید ابوحنیفه دید که دیگر هیچ جوابی ندارد.

لذا گفت: ای مردم این مرد را بیرون کنید او رافضی - شیعه - است، او خبیث است خدا او را لعنت کند.

منابع:

قادتنا میلانی/ 4/ 380.